Pozew o rozwód: co musi zawierać i gdzie go złożyć

Z czego składa się pozew o rozwód?

Pozew składa się z ośmiu części, a brak którejkolwiek z nich kończy się wezwaniem do uzupełnienia braków (tak opisuje to jplegal.pl).

Element	Co zawiera	Podstawa
Oznaczenie sądu	sąd okręgowy właściwy miejscowo	art. 17 pkt 1 i art. 41 KPC
Strony	imiona i nazwiska, adresy zamieszkania, PESEL powoda, PESEL pozwanego, jeśli jest znany	art. 126 KPC
Rodzaj pisma	oznaczenie: pozew o rozwód	art. 126 KPC
Żądanie (petitum)	dokładnie określone, czego powód chce od sądu	art. 187 KPC
Okoliczności faktyczne	fakty uzasadniające żądanie	art. 187 KPC
Wnioski dowodowe	dokumenty, świadkowie, inne dowody na te fakty	art. 187 KPC
Informacja o mediacji	czy podjęto próbę mediacji, a jeśli nie, dlaczego	art. 187 KPC
Załączniki	akt małżeństwa, akty urodzenia dzieci, dowód opłaty	art. 126 KPC

Dane dzieci wpisuje się osobno: imię, nazwisko i datę urodzenia.

Układając takie pismo, zaczynam od sądu i stron, potem piszę żądania, a uzasadnienie zostawiam na koniec. Dopiero wtedy widać, jakie fakty trzeba opisać.

Czy wniosek o rozwód to to samo co pozew?

Tak. W mowie potocznej mówi się „wniosek o rozwód”, w prawie pismo nazywa się pozwem i to ono wszczyna sprawę.

Gdzie znaleźć formularz albo wzór pozwu?

Wzory udostępniają strony sądów i serwisy prawnicze. Ten serwis nie publikuje wzoru do wypełnienia, bo treść pozwu zależy od sytuacji konkretnej rodziny: od dzieci, od tego, czego małżonek się domaga, i od faktów, które opisuje.

Jaki sąd rozpoznaje pozew o rozwód?

Sprawę o rozwód rozpoznaje sąd okręgowy, nie rejonowy (art. 17 pkt 1 KPC). To pierwszy błąd, jaki popełniają osoby szukające właściwego sądu.

Który sąd okręgowy, wskazuje art. 41 KPC. Właściwość ustala się w trzech krokach:

• sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeśli jedno z nich nadal tam mieszka,
• gdy takiej podstawy nie ma, sąd miejsca zamieszkania pozwanego,
• gdy i tej podstawy brak, sąd miejsca zamieszkania powoda.

Liczy się miejsce zamieszkania, czyli faktyczne, a nie adres w dowodzie osobistym.

Na jakiej podstawie sąd orzeka rozwód?

Na podstawie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia (art. 56 § 1 KRO). Zupełny oznacza, że ustała więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza.

Dwie przeszkody ustawa wymienia w § 2: rozwód jest niedopuszczalny, gdy ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci albo byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Jest też reguła z § 3: małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia potrzebuje zgody drugiego, chyba że odmowa jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Dla pozwu wynika z tego jedno: musi opisywać fakty tej przesłanki, czyli kiedy i jak ustała każda z tych więzi. Ogólne „nie dogadujemy się” nie wystarcza do uzasadnienia.

Jakie żądania wpisuje się w pozwie o rozwód?

Powód wskazuje przede wszystkim, czy żąda rozwodu z orzekaniem o winie, czy bez niego. Sąd orzeka o winie, jeśli żąda tego choćby jeden z małżonków, a nie orzeka, gdy oboje żądają zaniechania (art. 57 § 1 i 2 KRO). Skutki tego wyboru opisuje tekst o rozwodzie bez orzekania o winie.

Zwykle w petitum znajdują się:

• rozwiązanie małżeństwa, z wariantem winy,
• władza rodzicielska nad wspólnymi dziećmi i miejsce ich pobytu,
• kontakty z dziećmi,
• alimenty na dzieci,
• sposób korzystania ze wspólnego mieszkania.

Część tej listy sąd rozstrzyga i tak. Wyrok rozwodowy rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i kosztach utrzymania oraz wychowania dzieci (art. 58 § 1 KRO). Dlatego wnioski w pozwie są stanowiskiem powoda, które sąd weźmie pod uwagę, a nie warunkiem, bez którego o dzieciach nie zdecyduje.

Czy w pozwie można zawrzeć wniosek o zabezpieczenie alimentów?

Tak. Wniosek o zabezpieczenie roszczenia, na przykład alimentów, można zgłosić w pozwie (opisuje to plazaglab.pl). Jak wygląda taki wniosek i kiedy sąd go uwzględnia, wyjaśnia tekst o zabezpieczeniu alimentów.

Co dołączyć do pozwu i ile wynosi opłata?

Do pozwu dołącza się odpis aktu małżeństwa, skrócone odpisy aktów urodzenia małoletnich dzieci oraz dowód opłaty albo wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pozew składa się w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach: jeden zostaje w sądzie, drugi jest odpisem dla pozwanego.

Opłata stała od pozwu o rozwód wynosi 600 zł (podaje to jplegal.pl, na podstawie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Osoba, której sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie opłaty, może zamiast dowodu złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów.

To tylko opłata od pozwu. Pozostałe wydatki związane ze sprawą omawia tekst o koszcie rozwodu.

Czy trzeba próbować mediacji przed złożeniem pozwu?

Nie, obowiązku mediacji przed pozwem nie ma. Pozew powinien jednak zawierać informację o tym, czy strony próbowały mediacji, a jeśli nie, to dlaczego (art. 187 KPC). Zwykle wystarcza jedno krótkie zdanie.

Ten element pisma łatwo pominąć, bo nie dotyczy ani żądań, ani faktów. Przebieg mediacji opisuje tekst o mediacji rodzinnej.

Co dzieje się po złożeniu pozwu i co jeśli pozwany nie odpowie na pozew rozwodowy?

Sąd doręcza odpis pozwu pozwanemu, ten odpowiada na pozew, potem wyznaczana jest rozprawa. Brak odpowiedzi nie oznacza automatycznego rozwodu: sąd nadal sprawdza, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały oraz czy nie zachodzą przeszkody z art. 56 § 2 KRO.

Czy można samemu napisać pozew o rozwód?

Tak, pozew może sporządzić sam małżonek, bez pełnomocnika. Ważne, żeby pismo spełniało wymogi art. 126 i 187 KPC. Brak któregoś elementu skutkuje wezwaniem do uzupełnienia pod rygorem zwrotu pisma, a braki opóźniają sprawę o kilka tygodni (jplegal.pl).

Czy ma znaczenie, kto pierwszy złoży pozew?

Małżonek, który składa pozew, jest powodem, drugi pozwanym. Kolejność określa więc role stron w sprawie. Przepisy cytowane w tym tekście nie przyznają pierwszemu składającemu żadnych uprawnień.

Jakie błędy w pozwie najczęściej opóźniają sprawę?

Najczęściej opóźnia sprawę któryś z błędów formalnych:

• pozew skierowany do sądu rejonowego zamiast okręgowego,
• brak PESEL powoda,
• brak dowodu opłaty,
• brak wskazania wariantu winy,
• żądania bez uzasadnienia faktycznego, czyli oskarżenia bez opisu zdarzeń i dowodów.

Dokumenty i dowody potrzebne na rozprawie zestawia tekst o tym, jak przygotować się do sprawy rodzinnej.

Czy przepisy o orzekaniu o winie już się zmieniły?

Na razie nie: obowiązuje art. 57 KRO. Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości z 17 czerwca 2026 r. zakłada rezygnację z orzekania o winie przy rozwodzie (według opisu na slupinska.eu), ale to projekt, a nie przepis.

Pozew o rozwód czy o separację?

To odrębne żądania o innym skutku: po separacji małżeństwo trwa, po rozwodzie jest rozwiązane. Różnice opisuje osobny tekst o separacji i rozwodzie, przydatny dla osób, które nie są pewne, czy chcą zakończyć małżeństwo.

Ten tekst jest informacją, nie poradą prawną; stan prawny na 9 listopada 2026 r.